Epitafium to napis umieszczony na pomniku lub nagrobku, którego zadaniem jest upamiętnienie zmarłej osoby. Napis ten może zawierać sentencję, która sławi bliską nam osobę, bądź spełnia funkcję zdobniczą dla kompozycji nagrobkowej.

Pierwsze epitafia pochodzą z V wieku p.n.e., kiedy to Ateńczycy podczas wojen z Persami zagrzewali do boju swoje wojska krótkimi utworami o charakterze panegirycznym. Chociaż epitafium bezpośrednio dotyczy zasług osoby zmarłej, niezwykle rzadko można spotkać teksty mówiące w prost o śmierci i umieraniu. Wyjątek stanowią epitafia osób zabitych, które to gloryfikują męską postawę poległego w boju. Wraz z rozwojem gatunku pojawiały się pierwsze malowane lub rzeźbione portrety zmarłego, sceny figuralne oraz motywy symboliczne i alegoryczne atrybuty. Epitafium może stanowić również ozdobna płyta z napisem ku czci zmarłego, znajdująca się nie tylko w miejscu pochówku, ale np. w kościele, na flarze lub jakimkolwiek innym miejscu związanym ze zmarłym. Jednym z najsłynniejszych epitafiów jest znaleziony w Turcji epigramat zamieszczony na kolumnie. Treść epitafium zawiera nie tylko tekst inskrypcji, ale również zapis znaków muzycznych. Relikt ten jest jedynym w pełni przetłumaczonym zapisem melodycznym pochodzącym z czasów starożytnych.

Epitafia można spotkać nie tylko na cmentarzach, ale również w kościołach. Najciekawszym przykładem jest epitafium Kallimacha skomponowane według modelu Wita Stwosza, który można podziwiać w krakowskim kościele Świętej Trójcy.